Yeni Üyelik - Şifremi Unuttum
Arama    
Fussilet - 33. Allah`a davet eden, dürüst ve erdemli davranan ve "Ellbette ben kayıtsız şartsız Allah`a teslim olanlardanım" diyenden daha güzel sözlü kim olabilir?
* Vahdet * Haberin var mı? * Mehmet Akif Ersoy / Küfe * Cümle Haramlar Partisi (1) * New York HAHAM'I engelli çocukların parasını çalmış * Olay yorgunu Türkiye * Masa fazla kalabalık! * Erdoğan: Daha büyük senaryo devrede * 2. kapıyı ABD engelledi * ‘Beşerî kanun adına değil, Allah adına’ nikâh

SON DAKİKA

ANA SAYFA

SİTENİZE EKLEYİN

RADYO DİNLE

Linkler

GENÇ BİRİKİM DERGİSİ

HAKSÖZ DERGİSİ

UMRAN DERGİSİ

VUSLAT DERGİSİ

İKTİBAS

YORUM DERGİSİ

İSLAMİ YORUM

AHMET VAROL

ANALİZ MERKEZİ

ANSAR DE

AYETLER COM

DENİZ FENERİ

DÜNYA BÜLTENİ

Enfal de

FİLİSTİN ENFORMASYON MERKEZİ

HABER VAKTİ

HAYRETTİN KARAMAN

KUDUS YOLU

M.ENGİN NOYAN

MAZLUMDER

MUSTAFA İSLAMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

TEFSİR DERSLERİ

TEVHİD HABER

TEVHİDE DOĞRU

TİME TÜRK

İ H H

YARDIMELİ DERNEĞİ

İKRA İSLAM

İLKAV

İSRA HABER

Özçgün Duruş

ÖZGÜR DER

GIDA AMBARI

SAAT KAÇ

T.C. Kimlik Numarası

STAR

YENİ AKİT

YENİ ŞAFAK

ADANA BARIŞ RADYO

ADANA RADYO HAYAT

AKSARAY KENT FM

ANKARA DENGE RADYO

ANKARA HEDEF RADYO

ANKARA RADYO VAKİT

ANTALYA DİLARA FM

BATMAN GENÇLİK FM

BURSA ÇINAR RADYO

BURSA RAHMET FM

ÇORUM ÇAĞRI FM

DİYARBAKIR ÇAĞRI FM

DİYARBAKIR NUR RADYO

ERZİNCAN GÖKSU FM

ISPARTA DİLARA FM

KARAMAN GSRT FM

KAYSERİ ART FM

KAYSERİ ARİFAN RADYO

KAYSERİ FURKAN RADYO

KAYSERİ RADYO AS

KAYSERİ ŞAFAK RADYO

KIRIKKALE ANADOLU FM

KIRŞEHİR GENÇLİĞİN SESİ FM

KOCAELİ ANADOLU RADYO

KOCAELİ MESAJ FM

KONYA GENÇLİK FM

KONYA RADYO EN

KONYA RİBAT FM

KONYA İSRA FM

MALATYA SELAM RADYO

MARDİN CEMRE RADYO

MUŞ RADYO 1071

NİĞDE UMUT FM

SAKARYA HİLAL FM

SİVAS RADYO GÜNEŞ

SİVAS RADYO HİLAL

URFA RADYO MEDYA

URFA RADYO MEGA

İÇEL ÇAĞRI FM

İÇEL İSTİKLAL RADYO

İRİP RADYO

İSTANBUL MARMARA FM

İSTANBUL MORAL FM

İSTANBUL RADYO MEKTUP

İSTANBUL ÖZEL FM

İZMİR RADYO BAŞAK

24 HABER TV

ÇAĞRI TV

HİLAL TV

KANAL A

TGRT HABER

TV NET

ÜLKE TV

Namaz Vakitleri

8 Kasım 2010 dan beri

Bugün 136817
Toplam 393122553
En Fazla 606285
Ortalama 153085
Üye Sayısı 125
Bugün Üye Olan 0

Bağımsızlık döneminde Orta Asya'da etnik tanımlar ve sorunlar

Bilindiği gibi Orta Asya Müslüman Türklerin öz vatanıdır. Gerçek ismi Türkistan olan, Müslümanlaştıktan sonra Maveraünnehir adı ile de anılan bu topraklar her zaman yerel rekabetler, çatışmalar, bir de dünyayı yöneten güçlerin çıkar oyunlarına sahne olmuştur… Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Orta Asya Türk Cumhuriyetleri artık bağımsız devletler olarak dünya haritasında
2017-10-19 - 16:52

Bağımsızlık döneminde Orta Asya'da etnik tanımlar ve sorunlar

 
Bağımsızlık döneminde Orta Asya'da etnik tanımlar ve sorunlar

 

Özbekistan'da İslam Kerimov'un vefatından sonra yerine geçen Şevket Mirziyoyev'un çabaları sonucu, Orta Asya devletleri arasında sınır sorunlarının kısmen çözümü başta olmak üzere su ve enerji dağıtımı konularında önemli mesafeler alındı diyebiliriz…

Dünya Bülteni/ Haber Merkezi

Bilindiği gibi Orta Asya Müslüman Türklerin öz vatanıdır. Gerçek ismi Türkistan olan, Müslümanlaştıktan sonra Maveraünnehir adı ile de anılan bu topraklar her zaman yerel rekabetler, çatışmalar, bir de dünyayı yöneten güçlerin çıkar oyunlarına sahne olmuştur…

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Orta Asya Türk Cumhuriyetleri artık bağımsız devletler olarak dünya haritasında yerlerini aldılar. Bu da bölgede komünist Sovyet düzeninin oluşturduğu, başta milli ve dini kimlik olmak üzere, birçok sorunun ortaya çıkmasına neden oldu. Bu yeni süreçte Orta Asya ya da Türkistan halkları ve yeni devletleri kendilerinden beklenen işbirliğini tam olarak ortaya koyamadılar. Bunun yerine bölgesel rekabet, milli ve dini belirsizlikler ve zaman zaman etnik kavgalar ortaya çıkmaya başladı…

İşte Orta Asya’daki bu son gelişmeleri “Dünya Bülteni” (DB) okurlarının yakından tanığı bir isim olan Dr. Namoz Normumin Mohammad ile görüştük.

DB:  Orta Asya’daki son gelişmeleri değerlendirebilir misiniz?

Dr. Namoz: Son bir senede, daha doğrusu Özbekistan’ı 27 yıl dikta rejime ile yöneten İslam Kerimov’un vefatından sonra Orta Asya devletleri arasında durumun iyiye gittiğini söyleyebiliriz. Kerimov dönemimde bu ilişkiler çok soğuk, istikrarsız ve barışçıl değildi. Bu dönemde özellikle Özbekistan-Kırgızistan ve Özbekistan-Tacikistan arasında etnik farklılıklar, su ve enerji dağıtımı ile ilgili birçok sorunlar yaşandı. 2005 ve 2010 yıllarında Kırgız-Özbek çatışmalarında binlerce kişi hayatını kaybetti. Özbek-Tacik sınırında iş sınırlara mayınlar döşenmesine kadar vardı…

İslam Kerimov 2 Eylül 2016 senesinde vefat etti. Onun yerine geçen Şevket Mirziyoyev Orta Asya ülkeleri ile ilişkileri canlandırmak, yukarıda saydığımız bölgesel sorunları çözüme kavuşturmak için büyük çabalar gösteriyor. Bu çalışmaların sonucu olarak Orta Asya devletleri arasında sınır sorunları başta olmak üzere su ve enerji dağıtımı konularında önemli mesafeler alındı diyebiliriz…

DB:  Şu anda Orta Asya devletleri arasındaki bağlar istenilen seviyededir diyebilir miyiz?

Dr. Namoz: Hayır, bunu bu rahatlıkla ifade edemeyiz. Aslında Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Türkmenistan için örnek işbirliği modeli Avrupa Birliği modelidir. Yani bu ülkeler arasında hedef, sınır engellemelerinin tamamen kaldırılması, para, ekonomik, gümrük ve askeri birliğe geçilmesi olmalıdır. Bu sadece bu ülkeler tarihi süreçte kardeş  ülke oldukları  için değil, şimdiki jeopolitik ve  bölgesel gelişmelerin de talep ettiği bir işbirliği modelidir.

orta asya

DB:  Gelelim Orta Asya’daki etnik anlayış ve politikalara. Bu konuda neler söylemek istersiniz?

Dr. Namoz: Türkistan Rusların eline geçmeden önce (1850'li yıllar öncesi) bölge halkları çeşitli Türk boyları olarak hayatlarını sürdürüyorlardı. O zaman Orta Asya Buhara Emirliği, Hive ve Kokand Hanlığı olarak üç yerel devlet bulunuyordu. O zamanlar bu halkların yazısı Arap elifbası idi ve onlar birbirlerini anlamada hiçbir zorluk çekmiyorlardı.

Ruslar geldikten ve daha sonra Sovyetler Birliği kurulduktan sonra Orta Asya beş Cumhuriyete ayrıldı. Bununla Özbek, Kazak, Kırgız, Tacik ve Türkmen etnik kimliğinden söz edilmeye başlandı. Ama yine de üst kimlik Sovyet Komünist insanı ya da halkı idi. Herkes kendini bu şekilde tanıtırdı: Ruslar ise bu topluluğun büyük abisi olarak görülüyordu.

1991 yılında bu Cumhuriyetler bağımsız oldular. Artık herkes ayrı bir millete, yani etnik kimliğe kavuştu. Özbek, Kazak, Kırgız, Tacik ve Türkmen dilleri resmi devlet dilleri oldular. Özellikle, bağımsızlıktan sonra Kazaklar ve Kırgızlar bir millet olarak adeta yeniden doğdular. Çünkü onlar Sovyetler zamanında en çok asimile olmuşlardı. Kendi dillerini neredeyse konuşmuyorlardı. Milli ve dini değerlerini neredeyse unutmuşlardı…  

DB:  Orta Asya’da Türk kimliği nasıl tanınıyor ve şu anda pratik bir önem taşıyor mu?

Dr. Namoz: Bunu söylemek oldukça zordur. Çünkü şu anda bu beş devlet kendi milli değerlerini savunan ve (bu nokta önemli) politik olarak, ulus devletleri olma yolundalar. Türk kimliği sadece bazı aydınlar tarafından dile getirilmektedir. Başka bir ifade ile bugün Özbek, Kazak, Kırgız, Tacik ve Türkmenler kendilerini bağımsız bir millet olarak görmekteler. Bir de bölgede alfabe kargaşası yaşanmakta. Türkmenler çoktan Latin yazısına geçtiler. Özbekler Latin ve Kiril yazısını kullanmaktalar. Kazaklar 2025 yılında Latin alfabesine geçmeyi planlamaktalar. Kırgız ve Tacikler ise kesin olarak Kiril yazısında devam edeceklerini bildiriyorlar...

DB:  Siz bölgede yaşanan etnik kargaşalardan da söz ediyorsunuz. Bunu biraz daha açar mısınız?

Dr. Namoz: Evet. Bilindiği gibi, Özbekistan Orta Asya’nın merkezi konumumdadır. Bu sadece coğrafik olarak değil, medeni ve tarihi olarak da böyledir. Orta Asya’nın Buhara, Semerkant, Hive, Taşkent ve Tirmiz gibi  ilmi ve kültürel merkezleri Özbekistan’dadır. Sovyetler Orta Asya’yı beşe ayırdıktan sonra Kazakistan ve Kırgızistan’ın güney, Tacikistan ve Türkmenistan’ın kuzey bölgelerinde Özbek çoğunluktan oluşan iller ortaya çıktı. Kazakistan’da Çimkent, Kırgızistan’da Oş ve Celalabat, Tacikistan’da Hojand ve Türkmenistan’da Taşavuz illeri gibi…

Bu devletler bağımsızlık olduktan sonra kendi hudutlarındaki milli azınlıklara hazımsızlık göstermeye başladılar. Örneğin, 2005 ve 2010 yıllarında Kırgızistan’da yaşanan etnik çatışmalarda binlerce Özbek öldürüldü,  on binlercesi evsiz kaldı ve yaklaşık dört yüz bin Özbek, Özbekistan’a sığınmak mecburiyetinde kaldı. Kırgız hükümeti bu politikalarını devam ettirerek, ülke güneyinde Özbekleri sıkıştırmaya devam etti, Özbek dilinde ders veren okulların çoğu kapandı. Sonuç olarak bu devlette yaşayan yaklaşık bir buçuk milyon Özbek’in neredeyse yarısı Kırgızistan’ı terk ederek, başta Rusya olmak üzere başka ülkelere göç ettiler.

Türkmenistan’da ise artık Özbek kimliği kabul edilmiyor. Herkes kendini Türkmen olarak tanımak ve tanıtmak zorundadır. Tacikistan’da da durum aynıdır. Bu devlette Özbeklerle ilgili her şey, örneğin yer isimler silinerek, yeniden Tacikçe olarak düzenleniyor…

DB:  Bu etnik sorunlarda başka etkenler de söz konusu olamaz mı?

Dr. Namoz: Dediğim gibi artık Orta Asya’daki beş halk bağımsızlıktan sonra bağımsız milletler olmak yoluna girdiler. Ama bu durum yukarıda değindiğim bazı sorunları da ortaya çıkardır. Bu sorunları tetikleyen iç ve dış etkenler de vardır tabi. Burada en önemli iç etken bölge devletlerinin laik ve dikta rejimlerinde ısrar etmeleridir. Bu da toplumlarda maddi çıkarcılığı geliştirmekte ve insanlar karşılaştıkları sorunlarda başkaları, özellikle altını çiziyorum, başka etnik grupları suçlamaktalar. Dış etken ise zikri geçen bu devletlerin kendi aralarında işbirliğini engelleyen Rusya liderliğindeki  Avrasya Ekonomik Birliği ve Rusya ve Çin liderliğindeki Şanghay İşbirliği Örgütlerinin varlığıdır.. 

DB:  Peki, istikbalde size göre Orta Asya halkaları ve devletleri arasındaki ilişkiler nasıl görünüyor?

Dr. Namoz: Dediğim gibi, Orta Asya Müslüman ve Türk dünyasının en önemli bölgelerinden biridir. Bağımsızlık döneminde ekonomik, siyasi ve etnik sorunların yaşanması bir açıdan doğal kabul edilebilir. Ancak gerçek şu ki bu bölge İslam medeniyetin merkezlerinden biridir. Dolayısıyla bölge halkları ve devletleri arasında karşılaşılan tüm sorunların çözümünde bu Miletlerin Müslüman kimliği önemli rol oynamalıdır diye düşünmekteyiz. Eskiden Sovyet komünist kimliğini zorla üst kimlik olarak kabul eden bu kardeş halklarımız kendi asıl kimlikleri olan Müslüman kimliğine yeniden yönelmelidirler. Bunun yanında Orta Asya devletleri yetkilileri halklarımızı birbirlerine yaklaştıracak ve onlar arasında barışı sağlayacak ve kardeşliği kuvvetlendirecek siyasi adımlar atmak zorundadırlar. Örneğin, Orta Asya halkları sivil Parlamentosu, ilim, kültür, sanat merkezleri ve spor oyunlarının yapılması gibi…

Teşekkür ederiz

 

 


Keyword : RADYO VAKİT - DÜNYA BÜLTENİ -
Bookmark and Share
 

DİĞER HABERLER

New York HAHAM'I engelli çocukların parasını çalmış
New York'ta Samuel Hiller adındaki bir haham, engelli öğrencilere yapılan 5 milyon dolarlık fon yardımını çalmaktan dolayı tutuklandı. Queens Bölge S
126 bin Ahıska Türkünün 'vatana dönüş' mücadelesi sürüyor
Sovyetler Birliği Lideri Joseph Stalin tarafından anavatanlarından sürülen Ahıska Türklerinin vatanları Gürcistan’a geri dönüşü için uluslararası topl
Somali’yi terör vurdu
Somali’nin başkenti Mogadişu’nun en yoğun bölgelerinden K5 kavşağında bomba yüklü kamyon ile gerçekleştirilen terör saldırısında 231 kişi hayatını kay
ABD tarihi ihanetlerle dolu
Son olarak vize restleşmesiyle zirve yapan Türkiye-ABD ilişkilerindeki kriz aslında ilk değil. Daha doğrusu ‘Dost ve müttefik’ bildiğimiz ABD bize ilk
Orta Afrika'da camiye saldırı: 20 ölü
Yerel kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Bangassou kentinden gelen silahlı bir grubun ülkenin güneydoğusundaki Kembe kentinde bir camiye yaptığı bask
İspanyollara göre Oruç Reis'in şehadeti
Barboros kardeşlerden ortancası olan Oruç Reis Tlemsen'de büyük bir İspanyol kuşatması altında kalmıştı. Yerli halkın da İspanyollar ile işbirliği yap
Bize ne Amerika’dan!
Türkiye’nin, darbe girişimlerinde kilit rol oynayan ABD konsolosluğu çalışanını tutuklaması, İdlib’e operasyon düzenleyerek, PKK’yı köşeye sıkıştırmas
"Büyükada Casusları" deşifre oldu
Tutuklanmaları üzerinden üç aydan fazla geçen Büyükada’daki insan hakları örgütleri çalışanları hakkında nihayet iddianame çıktı. İddianamenin çıktığ
Yeni bir güç doğuyor
“Dünya birkaç ülkeden çok daha büyük. Biz çok merkezli ve çok kutuplu bir dünyanın kurulacağından eminiz” diyen Maduro, bu model içinde insanların din
Kore'deki krizin görünmeyen yüzü | Analiz
Kore Yarımadası’nda gerginlik giderek tırmanıyor. Kuzey Kore yönetimi nükleer silah ve füze denemelerine devam ederken, Amerika Birleşik Devletleri (A
1 -


Abdullah Yıldız

İmam Hatipler: Geleneğimiz ve Geleceğimiz

17/10/2017 - 13:25

Abdullah Yıldız
Ahmet Anapalı
Abdurrahman Dilipak
Abdülaziz Kıranşal
Ahmet Kekeç
Ahmed Kalkan
Ahmet Mercan
Ahmet Varol
Ahmet Taşgetiren
Akif Emre
Ali Kaçar
Ardan Zentürk
Ali Karahasanoğlu
Atasoy Müftüoğlu
Beşir Eryarsoy
Ceren Kenar
Cihan Aktaş
Coşkun Uzun
Ersoy Dede
Fatma Tuncer
Hamdi Akan
Hayrettin Karaman
Hamza Er
Halime Kökçe
Hamza Türkmen
Hikmet Ertürk
Hüseyin Alan
Hüseyin Bülbül
Hüseyin Gülerce
Ibrahim Karagül
Ismail Kılıçarslan
Kenan Alpay
Kemal Öztürk
Kemal Songür
Mehtap Yılmaz
Mehmet Durmuş
Merve Şebnem Oruç
Mustafa Çelik
Mustafa Armağan
Mustafa İslamoğlu
Mustafa Bozacı
Nedret Ersanel
Osman Atalay
Osman Coşkun
Ramazan Kayan
Selahaddin E. Çakırgil
Sevtap Mendi
Süleyman Seyfi Öğün
Sükrü Hüseyinoğlu
Tülay Demircan Koyuncu
Yavuz Bahadıroğlu
Yakup Döğer
Yıldıray Oğur
Yiğit Bulut
Türkiye'de Boşanma Sebebleri nelerdir?
Oy Kullan Sonuçları Göster

www.radyovakit.com sadece internet üzerinden yayın yapmaktadır.
© 2007 Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Destek :
bilgi@radyovakit.com  |  Yazılım & Sistem Yönetimi : Networkbil.Net

Evden eve nakliyat Gaziosmanpasa Evden eve nakliyat Eyüp Evden eve nakliyat Sultangazi Evden eve nakliyat Bayrampasa Evden eve nakliyat Günesli Evden eve nakliyat Sirinevler Evden eve nakliyat Yenibosna Evden eve nakliyat Küçükçekmece Evden eve nakliyat Basaksehir Evden eve nakliyat